Wilt u mentorschap, bewindvoering of curatele aanvragen voor een kwetsbare naaste? Dan breekt er vaak een onzekere en emotionele periode aan. U zorgt waarschijnlijk al jaren liefdevol voor uw partner, ouder of kind, maar merkt dat zij door dementie, ziekte of een beperking de grip op hun eigen leven verliezen. Plotseling eist de bank een formele handtekening of weigert een arts u inzage in het medisch dossier, omdat u wettelijk gezien geen zeggenschap heeft.
Dit voelt onrechtvaardig, maar de wet is hierin zeer streng om kwetsbare mensen te beschermen. Om de regie over de zorg en de financiën te behouden, moet u de kantonrechter verzoeken om u als wettelijk vertegenwoordiger te benoemen. In dit complete artikel leest u exact wat de verschillen zijn tussen de maatregelen, wat de actuele kosten in 2026 zijn en welke stappen u vandaag nog moet zetten bij de rechtbank.
Wat is het verschil tussen de drie maatregelen?
Gaat u voor uw naaste mentorschap, bewindvoering of curatele aanvragen? Voordat u de formulieren invult, is het belangrijk om precies te weten welke maatregel het beste bij uw situatie past. U kunt deze maatregelen los van elkaar inzetten, of juist tegelijkertijd combineren. De Nederlandse wet, nader toegelicht door de Rijksoverheid, kent drie smaken:
| Maatregel | Waarover beslist u? | Gevolg voor uw naaste | Typische situatie |
|---|---|---|---|
| Mentorschap | Zorg, verpleging, behandeling en welzijn | Blijft financieel zelfstandig handelingsbekwaam | Dementie, NAH of psychiatrische zorgbehoefte |
| Bewindvoering | Geld, bankrekeningen, woning en PGB | Mag niet meer zelfstandig over het vermogen beschikken | Financiële uitbuiting, schulden of verlies van overzicht |
| Curatele | Zowel financiën als persoonlijke/medische zorg | Volledig handelingsonbekwaam (gelijkgesteld aan minderjarige) | Zeer ernstige situaties waarin lichtere maatregelen tekortschieten |
Voordat u naar de kantonrechter stapt, is het cruciaal om te controleren of uw naaste in het verleden al een notariële volmacht heeft opgesteld. Als er een geldig levenstestament is vastgelegd bij de notaris, is de gang naar de rechtbank overbodig en bent u direct gemachtigd om te handelen.
Een onvolledig verzoekschrift leidt bij de rechtbank direct tot maanden vertraging. Download onze overzichtelijke checklist met de exacte bewijsstukken die de kantonrechter verplicht stelt.
Download gratis de checklist (PDF) →Kosten en vergoedingen (Tarieven 2026)
Aan de procedure bij de rechtbank zijn kosten verbonden. Daartegenover staat dat u als particuliere vertegenwoordiger (familielid) recht heeft op een jaarlijkse onkostenvergoeding voor uw werkzaamheden.
| Kostenpost | Bedrag (2026) |
|---|---|
| Griffierecht (Aanvraag kantonrechter) | Eenmalig € 93,- |
| Medische verklaring arts (indien vereist) | Zelfstandig tarief arts (gemiddeld € 80,- tot € 150,-) |
| Vergoeding familielid (Bewind of Mentorschap) | Jaarlijks € 883,- (of € 1.589,- bij combinatie bewind én mentorschap) |
Heeft uw naaste een laag inkomen (rond bijstandsniveau) en weinig spaargeld? Dan kunt u de griffiekosten en de eventuele factuur voor de medische verklaring volledig vergoed krijgen. U moet deze bijzondere bijstand wel vooraf aanvragen bij de gemeente van uw naaste.
Stappenplan: Zelf mentorschap, bewindvoering of curatele aanvragen
Wilt u met succes mentorschap, bewindvoering of curatele aanvragen bij de kantonrechter? Zorg dan dat u de touwtjes stevig in handen houdt. Alles begint met een foutloos ingediend dossier. Volg deze vier processtappen nauwkeurig op.
Wat u doet: Download het juiste verzoekschrift via de website van de Rechtspraak. Vul de gegevens van de betrokkene (uw naaste) en de voorgestelde vertegenwoordiger (uzelf) in.
Check / Praktijktip: U heeft geen advocaat nodig om deze formulieren in te dienen.
Wat u doet: Laat alle directe familieleden (partner, ouders, volwassen kinderen) een bereidverklaring tekenen waarin zij akkoord gaan met uw benoeming.
Wat als een familielid weigert te tekenen? Een weigering van een broer of zus betekent niet dat de aanvraag strandt. De kantonrechter wijst het verzoek niet automatisch af, maar roept alle belanghebbenden op voor een mondelinge zitting. De rechter toetst wie het meest geschikt is om de belangen van uw naaste te behartigen en hakt de knoop door.
Check / Praktijktip: Ligt de familie dwars of is er ruzie? Een onafhankelijke cliëntondersteuner (OCO) of een professionele bewindvoerder kan uitkomst bieden om escalatie bij de rechter te voorkomen.
Wat u doet: Stuur het complete verzoekschrift, inclusief akkoordverklaringen en de eventuele medische verklaring van een onafhankelijk arts, naar de rechtbank in het arrondissement waar uw naaste woont.
Check / Praktijktip: Bewaar altijd een kopie van het volledige dossier voor uw eigen administratie.
Wat u doet: U wordt uitgenodigd voor een mondelinge behandeling bij de rechter. De rechter spreekt (indien mogelijk) kort met uw naaste om de wenselijkheid van de maatregel te toetsen.
Check / Praktijktip: Enkele weken na de zitting ontvangt u de officiële beschikking. Hiermee kunt u zich eindelijk rechtmatig legitimeren bij banken en artsen.
Zodra u door de kantonrechter bent benoemd tot bewindvoerder, beheert u het vermogen, maar bent u niet vrij om alles naar eigen inzicht te besteden. Voor uitgaven boven de € 1.500,-, het doen van schenkingen namens uw naaste, of het verkopen van de ouderlijke woning moet u vooraf een aparte machtiging aanvragen bij de kantonrechter. Zonder deze schriftelijke goedkeuring mag een notaris de leveringsakte van een woning niet passeren.