Gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers zijn er om u financieel te ontlasten. Zorgt u langdurig, intensief en onbetaald voor een chronisch zieke partner, een ouder met dementie of een kind met een beperking? Dan maakt u vrijwel zeker structurele meerkosten. Denk aan brandstof voor ziekenhuisbezoeken, torenhoge parkeerkosten bij medische centra, extra wasbeurten door incontinentie of telefoonkosten om het zorgnetwerk te coördineren.
Hoewel de landelijke zorgwetten (de Wlz via het CIZ en de Zvw via de zorgverzekeraar) primair de medische zorg van uw naaste financieren, heeft de gemeente via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet de wettelijke taak om specifiek ú als mantelzorger financieel en praktisch te ontlasten. Omdat iedere gemeente in Nederland dit beleid zelfstandig mag inkleuren via een eigen verordening, blijven er jaarlijks miljoenen euro’s aan beschikbare subsidies en tegemoetkomingen liggen.
Hieronder leest u exact op welke gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers u in 2026 recht heeft, en hoe u deze lokale regelingen succesvol verzilvert.
Gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers: Het mantelzorgcompliment
Sinds de decentralisatie van de zorg is het vroegere landelijke ‘mantelzorgcompliment’ van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) afgeschaft. Daarvoor in de plaats is de gemeentelijke mantelzorgwaardering gekomen (vastgelegd in Artikel 2.1.6 van de Wmo 2015). Iedere Nederlandse gemeente is wettelijk verplicht om jaarlijks een blijk van waardering uit te keren aan mantelzorgers.
Gemeenten bepalen zelf de vorm en de hoogte. In de praktijk ziet u drie varianten:
- Een rechtstreeks geldbedrag: Dit varieert per gemeente van € 50 tot circa € 200 per jaar, belastingvrij overgemaakt op de rekening van de mantelzorger of zorgvrager.
- Cadeaubonnen of een lokale stadspas: Vouchers (zoals lokale VVV-bonnen, winkelbonnen of een gemeentelijke pas met een tegoed) die te besteden zijn bij aangesloten lokale ondernemers.
- Verwenarrangementen en activiteiten: Georganiseerde ontspanningsdagen, lunches, high teas of bioscoop- en theaterbonnen via het lokale steunpunt mantelzorg.
Een van de meest gemaakte fouten is dat mantelzorgers de aanvraag indienen bij hun eigen woongemeente. Woont u in Utrecht, maar reist u vier dagen per week naar uw hulpbehoevende moeder in Amersfoort? Dan vraagt u de mantelzorgwaardering aan bij de gemeente Amersfoort. Háár woonplaats bepaalt de regels, de hoogte van de vergoeding en de aanvraagtermijn. De aanvraagperiode is vaak strikt afgebakend (bijvoorbeeld tussen 1 april en 1 november). Wie te laat indient, verliest het recht voor dat hele kalenderjaar.
Parkeervoorzieningen en vervoerscompensatie
Wie mantelzorg verleent in een stad of dorpskern met betaald parkeren, ziet de kosten maandelijks met tientallen tot honderden euro’s oplopen. Veel gemeenten hebben hiervoor specifieke regelingen getroffen om mantelzorgers niet financieel te straffen voor hun inzet:
De mantelzorg-parkeervergunning
In veel gemeenten kan de zorgvrager een speciale mantelzorgvergunning aanvragen op zijn of haar woonadres. Hiermee kan het kenteken van de mantelzorger (of meerdere wisselende kentekens via een parkeer-app) tegen een sterk gereduceerd tarief of zelfs kosteloos parkeren in de vergunningszone van de zorgvrager.
Urenbundels voor bezoekersparkeren
Heeft de gemeente geen specifieke mantelzorgpas? Vraag dan naar de regeling voor mantelzorg-bezoekersuren. Dit is een digitaal parkeertegoed waarmee u tegen een fractie van het normale uurtarief parkeert tijdens zorgmomenten.
Begeleiderspas voor Wmo-vervoer en Regiotaxi
Kan uw naaste niet meer zelfstandig reizen en heeft deze een Wmo-pas voor de Regiotaxi of het lokale doelgroepenvervoer? Als mantelzorger kunt u een medische begeleidersindicatie aanvragen bij de Wmo-consulent. Wordt deze toegekend, dan reist u als mantelzorger/begeleider volledig gratis mee om ondersteuning te bieden tijdens de rit.
Bereken direct of uw eigen bijdrage omlaag kan, voorkom onnodige zorgkosten en ontdek op welke gemeentelijke en landelijke vergoedingen u wettelijk recht heeft.
Download het gratis Controleblad (PDF) →Bijzondere bijstand als aanvulling op gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers
Wanneer mantelzorgtaken leiden tot noodzakelijke uitgaven die nergens anders worden vergoed (noch door de Wmo, noch door de zorgverzekeraar), kan de individuele bijzondere bijstand van de gemeente uitkomst bieden. Dit vangnet vanuit de Participatiewet is bedoeld voor zorgvragers én mantelzorgers met een laag inkomen en een beperkt eigen vermogen.
Veelvoorkomende posten waarvoor gemeenten bijzondere bijstand toekennen:
- Reiskosten voor ziekenhuis- of instellingsbezoek: Moet u uw partner of kind dagelijks bezoeken in een revalidatiecentrum of ziekenhuis op grote afstand van uw woonplaats? Als de zorgverzekering dit ziekenbezoek niet vergoedt via het zittend ziekenvervoer, kan de gemeente bijspringen met een kilometervergoeding of ov-vergoeding.
- Was- en kledingslijtagekosten: Bij zware incontinentie, ernstig speekselverlies of continue bedlegerigheid moeten kleding en beddengoed veel vaker worden gewassen en vervangen. Gemeenten hanteren hiervoor officiële Nibud-normbedragen die via de bijzondere bijstand kunnen worden uitgekeerd.
- Kosten voor bewindvoering en mentorschap: Heeft de kantonrechter u benoemd tot mentor of bewindvoerder van uw wilsonbekwame naaste? Als uw naaste de wettelijk vastgestelde jaarlijkse beloning voor deze vertegenwoordiging niet zelf kan betalen uit eigen inkomen, vergoedt de gemeente deze kosten via de bijzondere bijstand.
Kwijtschelding van gemeentelijke heffingen en regeling voor medisch afval
Mantelzorgsituaties brengen vaak een dubbele financiële strop mee: het inkomen daalt omdat de mantelzorger minder gaat werken, terwijl de vaste lasten juist stijgen.
Kwijtschelding van lokale belastingen
Huishoudens met een inkomen rond het sociaal minimum en weinig spaargeld kunnen bij de gemeente of het regionale belastingkantoor naast de reguliere gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers ook volledige of gedeeltelijke kwijtschelding aanvragen voor:
- Afvalstoffenheffing
- Rioolheffing
- Onroerendezaakbelasting (OZB voor woningeigenaren)
De regeling voor medisch afval (Incontinentiemateriaal)
Steeds meer gemeenten werken met het ‘Diftar-systeem’, waarbij inwoners betalen per lediging van de grijze restafvalcontainer of per afvalzak. Voor gezinnen die te maken hebben met chronische ziekte of incontinentie is dit funest: luiers en medisch afval vullen wekelijks meerdere zakken.
Veel gemeenten bieden hiervoor een tegemoetkoming medisch afval:
- Een gratis extra container voor medisch afval.
- Vrijstelling van de Diftar-kosten boven een bepaald gewicht of aantal zakken.
- Een jaarlijkse vaste financiële compensatie (vaak tussen de € 50 en € 150) op vertoon van een doktersverklaring of factuur van de apotheek/medisch speciaalzaak.
Vervangende zorg (Respijtzorg via de Wmo)
Ondersteuning van de gemeente hoeft niet altijd uit keiharde euro’s op uw bankrekening te bestaan; vergoeding in de vorm van tijd en rust is vaak vele malen waardevoller. Dreigt u als mantelzorger overbelast te raken? Dan kan de gemeente via de Wmo respijtzorg indiceren.
Hierbij neemt een professionele zorgverlener of een getrainde vrijwilliger uw taken tijdelijk over, zodat u zelf op adem kunt komen, op vakantie kunt of aan uw eigen gezondheid kunt werken. Vormen van gemeentelijk gefinancierde respijtzorg zijn:
- Dagbesteding of dagopvang: Uw naaste brengt een of meerdere dagen per week door op een zorgboerderij of dagcentrum.
- Kortdurend verblijf (Logeeropvang): Uw naaste verblijft een weekend of midweek in een logeerhuis of zorghotel.
- Inzet van een vrijwilliger aan huis: Een vrijwilliger van een lokale hulporganisatie drinkt koffie of wandelt met uw naaste, zodat u het huis met een gerust hart kunt verlaten.
Voor respijtzorg via de Wmo betaalt de zorgvrager in 2026 uitsluitend het vaste landelijke CAK-abonnementstarief (€ 21,80 per maand), ongeacht de hoeveelheid opvang die wordt ingezet.”
Vergelijkingstabel: Alle gemeentelijke vergoedingen voor mantelzorgers in één oogopslag
| Gemeentelijke Voorziening | Wat levert het op? | Voor wie en Waar aanvragen? |
|---|---|---|
| Mantelzorgwaardering | € 50 tot € 200 (geld of bonnen) | Mantelzorgers (Aanvragen bij woongemeente zorgvrager) |
| Parkeervergunning | Gratis of goedkoop parkeren bij zorgadres | Mantelzorgers in betaald parkeergebied (Parkeerloket) |
| Compensatie Medisch Afval | Gratis container of € 50 – € 150 vergoeding | Zorgvragers met bijv. incontinentie (Afvalbedrijf / Gemeente) |
| Bijzondere Bijstand | Vergoeding reiskosten, waskosten, etc. | Minima met niet-vergoede zorgkosten (Sociale Dienst) |
| Kwijtschelding Belastingen | € 200 tot € 600 besparing op heffingen | Lage inkomens / weinig vermogen (Lokale Belastingdienst) |
Stappenplan: In 5 stappen gemeentelijke vergoedingen verzilveren
Volg deze chronologische stappen om ervoor te zorgen dat u geen enkele lokale regeling misloopt:
Zoek op internet naar het Steunpunt Mantelzorg in de gemeente waar uw naaste woont (vaak ondergebracht bij een welzijnsorganisatie zoals Humanitas of een lokaal wijkteam) en registreer u eenmalig als mantelzorger.
U ontvangt dan automatisch bericht zodra het jaarlijkse mantelzorgcompliment openstaat en blijft op de hoogte van lokale cursussen, ontlastende uitstapjes en parkeerregelingen.
Typ op Google: [Naam gemeente van uw naaste] + mantelzorgwaardering 2026 en [Naam gemeente] + parkeervergunning mantelzorg. Lees de specifieke voorwaarden. Let vooral op de urennorm: veel gemeenten eisen dat u minimaal 3 maanden lang ten minste 8 uur per week mantelzorg verleent.
De meeste gemeenten keren het mantelzorgcompliment uit rond de Dag van de Mantelzorg (10 november). De aanvraagloketten sluiten echter vaak al in de vroege herfst. Zorg dat uw aanvraag ruim voor de sluitingsdatum binnen is.
Heeft u meerkosten door reizen, parkeren of afval? Vraag uw behandelend arts of transferverpleegkundige om een korte verklaring van de chronische aandoening en bewaar alle bonnen en afschriften. Deze heeft u nodig voor bijzondere bijstand én voor de fiscale aftrek van specifieke zorgkosten bij de inkomstenbelasting.
Zijn de taken te zwaar en heeft u respijtzorg of huishoudelijke ondersteuning nodig? Vraag direct een keukentafelgesprek aan bij de gemeente van uw naaste. Zorg dat uw eigen draagkracht als mantelzorger expliciet in het gespreksverslag wordt opgenomen.
Dit artikel is getoetst aan de actuele regelgeving van de Wmo 2015, de Participatiewet en het CAK.